Center for Young Women’s Health

Key Facts

  • STI’s worden ook wel SOA’s of seksueel overdraagbare aandoeningen genoemd.
  • Veel soa’s worden verspreid door contact met besmet lichaamsvocht.
  • Elke keer dat je seks hebt, verlaag je het risico op een soa door een condoom te gebruiken.
  • Een tijdige behandeling is belangrijk om het risico op toekomstige problemen te verlagen.
  • Mensen kunnen soa’s hebben en het niet weten.
Esta guía en EspañolVersie voor jonge mannen versie van deze gids's version of this guide

vrouwelijk gendersymbool
Iedereen die seksueel contact heeft gehad, kan een soa oplopen. Mannen en vrouwen van alle leeftijden, regio’s, etnische achtergronden en economische niveaus kunnen soa’s oplopen. Volgens het Center for Disease Control (CDC) worden er in de Verenigde Staten jaarlijks ongeveer 20 miljoen nieuwe soa’s vastgesteld en hebben mensen tussen 15-24 jaar de helft daarvan. Iedereen op elke leeftijd kan een soa krijgen; maar jongeren (mannen en vrouwen) die seks hebben met meerdere partners, of seks hebben met een partner die veel seksuele partners heeft, en homo- en biseksuele mannen lopen een groter risico dan anderen. Bovendien lopen tienermeisjes meer kans om met chlamydia besmet te raken dan volwassen vrouwen.

STI’s zijn onder meer:

  • Chlamydia
  • Gonorroe
  • Hepatitis B
  • Herpes
  • HIV/AIDS
  • Humaan Papillomavirus (HPV)
  • Molluscum Contagiosum
  • Pubische luizen (“krabben”)
  • Scabiës
  • Syfilis
  • Trichomoniasis
  • Pelvic Inflammatory Disease (PID)

Wat zijn de symptomen van een soa?

Veel soa’s veroorzaken geen symptomen. De symptomen verschillen per soa, maar zijn zweertjes of blaasjes op of rond de geslachtsdelen of in de mond, pijn of een branderig gevoel bij het plassen, ongewone afscheiding uit de vagina of de penis, jeuk, zwelling, pijn in of rond de vagina of de penis, pijn in het bekkengebied of de buik (soms met koorts en rillingen), of bloedingen anders dan je menstruatie. Als je een van deze symptomen hebt, kan het zijn dat je een soa hebt, maar het kan ook zijn dat het niets ernstigs betekent. Praat meteen met je zorgverlener en laat je voor de zekerheid onderzoeken.

Hoe worden soa’s verspreid?

Veel soa’s worden verspreid door contact met besmet lichaamsvocht zoals bloed, vaginaal vocht of sperma. Ze kunnen ook worden verspreid door contact met besmette huid of slijmvliezen, zoals zweertjes in de mond. U kunt worden blootgesteld aan besmette lichaamsvloeistoffen en huid door vaginale, anale of orale seks. Anale seks is zeer riskant omdat het meestal bloedingen veroorzaakt. Ook het delen van naalden of spuiten voor drugsgebruik, oor piercing, tatoeage, enz. kan je blootstellen aan besmette vloeistoffen. De meeste soa’s worden alleen verspreid door direct seksueel contact met een besmet persoon. Schaamluis en schurft kunnen echter worden verspreid door nauw persoonlijk contact met een besmet persoon, of met besmette kleding, lakens of handdoeken.

Hoe kan ik voorkomen dat ik een soa oploop?

De beste manier om te voorkomen dat je een soa oploopt, is door geen seks te hebben. Sommige soa’s zijn niet te genezen, dus je moet altijd veiliger vrijen, of manieren vinden om intiem te zijn in een romantische relatie zonder seks te hebben. Dit betekent het voorkomen van het doorgeven van lichaamsvloeistoffen zoals bloed, sperma en vaginale vloeistoffen, en het vermijden van direct oraal, anaal of genitaal contact (door het gebruik van een latex condoom).

Als je toch besluit seks te hebben, moet je:

  • 100% van de tijd condooms gebruiken. Zorg ervoor dat je elke keer dat je orale, anale of vaginale seks hebt, een nieuw latex condoom (of een dental dam) op de juiste manier gebruikt. Als je allergisch bent voor latex, gebruik dan een polyurethaan mannencondoom of vrouwencondoom.
  • Gebruik een glijmiddel op waterbasis bij condooms. Het glijmiddel zorgt ervoor dat het condoom niet breekt. Gebruik nooit glijmiddelen die olie of vet bevatten, zoals vaseline of bakolie. Deze producten verzwakken de “latex” en kunnen ervoor zorgen dat het condoom breekt.
  • Beperk het aantal mensen met wie je seks hebt. Hoe meer partners je hebt, hoe groter het risico dat je aan een soa wordt blootgesteld.
  • Kies partners die nog niet met veel andere partners seks hebben gehad, en die alleen met jou seks zullen hebben als jullie samen zijn. Je moet je partner(s) vragen of hij/zij een soa heeft, aan een soa is blootgesteld, of lichamelijke symptomen van een soa heeft.
  • Heb GEEN seks met iemand die tekenen van een soa heeft (zweertjes, uitslag, of afscheiding uit het genitale gebied).
  • Laat je partner controleren op soa’s voordat je seks hebt. Houd er rekening mee dat tests op seksueel overdraagbare aandoeningen niet alle soa’s opsporen.

Andere manieren om te voorkomen dat je een soa krijgt, zijn onder meer:

  • Spuit geen drugs en heb geen seks met iemand die drugs heeft gespoten
  • Mijd alcohol en drugs, want die kunnen ervoor zorgen dat je meer risico’s neemt met seks
  • Doucheer niet, omdat dit andere ziektekiemen in je vagina kan veroorzaken en het risico op bekkenontstekingsziekten kan verhogen
  • Geef de Hepatitis B- en HPV-vaccinaties

Wat moet ik doen als ik denk dat ik een soa heb?

Als je symptomen van een soa hebt, onverklaarbare problemen hebt of denkt dat je aan een soa bent blootgesteld (zelfs als je geen symptomen hebt), ga dan meteen naar je zorgverlener en laat je testen. Je kunt jezelf niet correct testen of een diagnose stellen bij een soa. Dat kan alleen uw zorgverlener. De meeste soa’s kunnen worden behandeld. Hoe eerder je je laat behandelen, hoe beter. Als je wacht, kunnen er ernstigere problemen ontstaan. Waar mogelijk wordt de behandeling in één dosis gegeven, maar soms moet je de medicijnen over een bepaalde periode innemen.

Het Center for Disease Control (CDC) beveelt aan dat als je een seksueel actieve vrouw jonger dan 25 bent, of risicofactoren hebt zoals nieuwe of meerdere sekspartners, je moet vragen om jaarlijks een chlamydia- en gonorroe-test te laten doen. Als je zwanger bent en een tiener bent, zorg er dan voor dat je zorgverlener je zo snel mogelijk test op syfilis, HIV, chlamydia, gonorroe en hepatitis B.

Wat moet ik doen als ik een soa heb?

  • Je moet het alle sekspartner(s) vertellen die mogelijk blootgesteld zijn geweest. Probeer hen over te halen zich te laten testen. Als je denkt dat je het je partner(s) niet kunt vertellen, praat dan met je zorgverlener. Hij/zij zal u helpen het uw partner(s) te vertellen of zal u helpen een andere manier te vinden om uw partner(s) te laten weten dat ze zijn blootgesteld.
  • Als er een behandeling is, moeten u en uw huidige sekspartner(s) zich op hetzelfde moment laten behandelen om te voorkomen dat de infectie over en weer wordt doorgegeven.
  • Neem al je medicijnen in, ook al voel je je meteen beter.
  • Plan een vervolgonderzoek met je zorgverlener nadat je klaar bent met de behandeling.
  • Gebruik geen seks meer totdat je zorgverlener zegt dat je genezen bent.
  • Overweeg een gesprek met een hulpverlener als je je zorgen maakt of overstuur bent over het hebben van een soa. Je zorgverlener kan je helpen een hulpverlener te vinden.

Zijn soa-testen altijd nauwkeurig?

Geen enkele test voor een soa is 100% nauwkeurig. Sommige soa’s komen niet meteen aan het licht en voor sommige soa’s bestaan geen tests, waardoor ze gemist kunnen worden. Het kan een paar dagen tot een paar jaar duren voordat een infectie in de test naar voren komt. Als je denkt dat je een soa hebt, laat je dan testen. Als je een negatieve testuitslag hebt, kan het zijn dat je terug moet gaan naar je huisarts om je opnieuw te laten testen.

Hoe zit het met de vertrouwelijkheid?

Wat u uw zorgverlener vertelt over uw seksuele gedrag en blootstelling aan soa’s is vertrouwelijk. Voor soa’s geldt dat je zorgverlener niet mag praten over wat je hem/haar vertelt, tenzij hij/zij serieus denkt dat je een gevaar bent voor jezelf of anderen, of dat je niet in staat bent om zelf beslissingen te nemen. Dus je ouders, leraren, partners of vrienden mogen van je zorgverlener geen informatie krijgen over soa’s. Helaas komen ouders er soms wel achter omdat de verzekeringsmaatschappij een EOB (Explanation of Benefits) verklaring kan sturen naar een ouder die abonnee is (van de ziektekostenverzekering). Bespreek deze kwestie dus met je behandelend arts. In ieder geval kan het heel nuttig zijn om met je ouders over je gezondheid en je zorgen te praten. Dit kan een enge tijd voor je zijn en het is altijd goed om een volwassene te hebben om mee te praten.

Als ik een soa heb gehad, kan ik die dan opnieuw krijgen?

Ja. Je kunt dezelfde soa opnieuw krijgen als je seks hebt – vooral als je seks hebt zonder condoom. Je kunt ook meer dan één soa tegelijk hebben. Bovendien zijn sommige soa’s niet te genezen, dus je kunt de soa nog steeds hebben, zelfs als je behandeld bent.

Welke ernstige problemen kunnen soa’s veroorzaken?

Als soa’s niet behandeld worden, kunnen ze ernstige bijwerkingen hebben, zoals:

  • Pijn
  • Verergering van infectie
  • Onvruchtbaarheid (geen kinderen kunnen krijgen)
  • Verhoogd risico op sommige soorten kanker
  • Hersenbeschadiging
  • Hartziekte
  • Boorteafwijkingen
  • Dood

Wat is het verband tussen soa’s en zwangerschap?

Zwangere vrouwen met een soa kunnen een miskraam krijgen of hun soa doorgeven aan hun baby. Soa’s kunnen ook een laag geboortegewicht en te vroeg geboren baby’s veroorzaken. Baby’s van besmette moeders kunnen problemen krijgen zoals longontsteking, ooginfecties en hersenbeschadiging.

Wanneer moet ik een Pap-test laten doen?

Een Pap-test wordt meestal gedaan als je 21 wordt, of eerder als je andere risico’s hebt voor abnormale Pap-tests, zoals problemen met je immuunsysteem. Een Pap-test controleert niet direct op soa’s, maar problemen op de Pap-test kunnen betekenen dat je het humaan papillomavirus – HPV – hebt opgelopen. De Pap-test is de enige manier om de cellen op je baarmoederhals te controleren op veranderingen die kunnen leiden tot baarmoederhalskanker. Als u denkt dat u mogelijk een soa heeft, zal uw zorgverlener u controleren (op een soa) en u uitleggen wanneer u met de Pap-test moet beginnen.

De enige manier om te voorkomen dat u een soa krijgt, is door geen seks te hebben. De volgende beste manieren om een soa te voorkomen zijn door elke keer dat je seks hebt een condoom te gebruiken en partners te kiezen die een laag risico op een soa lopen. Regelmatig naar de dokter gaan is belangrijk om meer te weten te komen over hoe je soa’s kunt voorkomen en om te laten controleren of je een soa hebt opgelopen. Ga zeker naar een zorgverlener als je denkt dat je misschien een soa hebt.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *